Blindheid bij de kat

Het is altijd fijn om een kat in goede gezondheid te mogen hebben. Echter naarmate de jaren verstrijken en je dagelijks altijd goed bent verzorgd door jouw kat en deze heel veel aandacht aan je heeft besteedt, kan er een moment komen dat hij deze zorg weer van jou nodig heeft. Een kat kan plotseling erg ziek worden, maar ook last krijgen van ouderdomskwaaltjes. Een daarvan is blindheid of staar door ouderdom, of als bijkomend gevolg van bijv. schildklierproblemen, of chronisch nierfalen.

Foto: Photodropper
Foto: Photodropper

Deze aandoening komt meestal langzaam waardoor katten dan langzamerhand steeds minder gaan zien.
Door het grote aanpassingsvermogen van de kat, kan het soms lang duren voordat het op gaat vallen dat een kat slechter gaat zien. Het kan in dit geval ook lang duren voordat het door een eigenaar wordt opgemerkt dat de kat verminderd zicht heeft of zelfs al blind is.
Het komt voor dat dit pas op gaat vallen wanneer de kat tegen dingen aan gaat lopen of mis springt omdat een afstand niet meer goed ingeschat kan worden.

Gezichtsvermogen

Het zicht van een kat is het scherpst vanaf 2 meter. Alles binnen 2 meter wordt minder scherp en wordt de kat afhankelijker van zijn neus, oren en snorharen. Het is wel zo dat een kat binnen deze twee meter nog steeds heel goed bewegingen waar kan nemen, ook al is het beeld minder scherp. Zicht tot 25 cm is het minst scherp. Alles wat zich binnen de 25 cm van de kop van de kat plaatvind, wordt veel beter waargenomen door de snorharen, lange haren boven de ogen, onder de kin, op de poten, oren en neus. Dit betekent dat iedere kat verziend is. Het is wel bekend dat katten die buiten leven, meer verziend zijn dan katten die binnen leven. Dit omdat buitenkatten veel meer de focus hebben op grotere afstand dan binnenkatten.

Verder is het zo dat katten gedeeltelijk kleurenblind zijn. Ze kunnen wel een onderscheid maken tussen geel, groen en blauw. Maar rood of combinaties van rood zijn niet waarneembaar. Deze gedeeltelijke kleurenblindheid komt net zoals bij mensen voor doordat het netvlies maar twee typen kegeltjes bevat. De kegeltjes staan voor het onderscheiden van kleur en de staafjes zijn van belang voor het waarnemen van contrast.
Katten zien contrasten beter omdat het netvlies meer staafjes dan kegeltjes bevat, wat overigens ook zo is bij mensen die geheel of gedeeltelijk kleurenblind zijn. Dit is dan ook de reden dat zijn zeer goed bewegingen kunnen waarnemen, ook binnen het gezichtsveld van 2 meter.
En dan heeft de kat nog het tapetum lucidum welke zich achter het netvlies bevindt. Op het moment dat het wat donkerder wordt, zal de pupil van de kat groter worden en werkt het tapetum lucidum als een soort spiegel om zoveel mogelijk licht op te vangen.

Wanneer een kat langzaam blind wordt zal hij meer last hebben van de vermindering van zicht buiten de twee meter dan binnen de twee meter en zal zijn wereld geleidelijk aan kleiner worden.
Het wordt anders wanneer een kat door een ontsteking of ziekte aan de ogen ineens beide ogen moet missen. Deze katten moeten dan het territorium min of meer opnieuw leren kennen met hun overgebleven zintuigen. Het beste is om dit binnenshuis vanuit een kleine kamer te doen en dan langzaam uit te breiden. En mogelijk dat er dan aanpassingen nodig zijn binnen het territorium zodat de kat beter bij zijn slaapplekjes kan komen of de kattenbak makkelijker kan benaderen.

Waarmee kan je de kat helpen?

Hoe slechter het zicht wordt, hoe belangrijker de overige zintuigen worden. Dit betekent dat een kat veel meer moet gaan vertrouwen op zijn neus en op deze manier zijn weg door het huis gaat zoeken. Katten zetten overal feromonen af aan kasten, bankstellen stoelpoten, deurstijlen, krabpalen etc. Om de kat te helpen beter te weten waar hij zich binnenshuis bevindt, is het voor de kat fijner om niet zo heel grondig op ‘kathoogte’ te poetsen. Of om dit af te wisselen. Zo blijft ‘the Catwalk’ bekend. Daarnaast kan het verplaatsen van meubels redelijk wat stress veroorzaken. En dan hebben we het nog niet gehad over een volledig nieuwe set meubelen, verbouwing of verhuizing die voor complete verwarring en stress kunnen zorgen. Zorg er ook voor dat eet –en drinkbakjes op een vaste locatie staan, waar de kat makkelijk bij kan en in alle rust kan eten of drinken. Dit geldt ook voor ligplekjes en de kattenbak.

Wanneer de kat graag hoog zit, zou voor ondersteuning gezorgd kunnen worden door extra opstapjes of loopplankjes te plaatsen. Dit om te voorkomen dat de kat mis springt en er ongelukken gebeuren. En laat bij eventuele verplaatsingen aan de kat ‘zien’ dat dit heeft plaatsgevonden door hem erbij te zetten en hem te begeleiden. Het is goed om er ook rekening mee te houden dat de ene kat sneller leert dan de andere kat. Soms moet een paar keer verteld worden waar iets staat of dat er iets verplaatst is.

Ondanks dat katten blind worden, zal de behoefte aan jagen nog steeds blijven bestaan. In tegenstelling tot wat veel mensen denken, blijven katten deze jachtbehoefte tot op zeer hoge leeftijd houden. Door ze dagelijks meerdere korte spelmomentjes aan te bieden met hoorbare speeltjes en geurtjes, kan voldaan worden aan deze jachtbehoefte. En blijven de katten ook nog actief, wat beter is voor hun welzijn.

Omdat de kat geen lichaamstaal van zijn mens ziet is het voor hem gemakkelijker wanneer er vaste commando’s gebruikt gaan worden voor bijvoorbeeld eten, kammen, of aaien/knuffelen of spelen. Op deze manier leert hij wat er gaat gebeuren. En wanneer er een andere speelse kat aanwezig is, zou een halsband met een belletje kunnen helpen om schrikreacties te voorkomen.

Het buiten laten van blinde katten brengt natuurlijk risico’s met zich mee. Het niet meer in kunnen schatten van afstanden of hoogten kunnen ongelukken met zich meebrengen. Ook het niet zien aankomen van die o zo vervelende buurtkat, fietser, auto en allerlei andere plotselinge veranderingen. Een afgezette tuin of ren is een veilig en voorspelbare omgeving voor een blinde kat en hier kan hij zich ook veilig voelen. Katten die hun leven lang buiten rond hebben kunnen lopen en altijd buiten hun behoeften hebben gedaan, zullen makkelijker wennen aan een kattenbak zonder kap, met fijn klontvormend geurloos kattengrit. Hiermee wordt hun natuurlijke manier van behoefte doen het beste nagebootst. Ook kan de kattenbak met fijn klontvormend grit het makkelijkst dagelijks schoongehouden worden, omdat de klontjes urine met grit en de poepjes makkelijk verwijderd kunnen worden.

Groetjes,
Deborah.